آموزش کامل CTB و STB در اتوکد؛ ساخت، ویرایش و رفع مشکلات چاپ. با این مقاله، از صفر تا صد استایلهای پلات را یاد بگیرید و خروجیهای حرفهای داشته باشید.
📖 آنچه در این صفحه میخوانید
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که نقشهتان را در اتوکد پرینت بگیرید، اما همه خطوط یک ضخامت باشند؟ یا با وجود انتخاب فایل CTB، باز هم نقشهتان رنگی چاپ شود؟ فرق CTB با STB چیست و چرا گاهی این فایلها در لیست پرینت نمایش داده نمیشوند؟
در این آموزش جامع، قرار نیست فقط با تعاریف خشک آشنا شوید. گامبهگام یاد میگیرید که چگونه استایلهای پلات را بسازید، ویرایش کنید، اشکالات رایج را رفع کنید و در نهایت، یک خروجی چاپ کاملاً حرفهای و استاندارد داشته باشید.
💡 پیشنهاد نویسنده: اگر در یک شرکت کوچک یا دفتر طراحی فعالیت میکنید، استفاده از CTB معمولاً سادهتر و رایجتر است. اما اگر پروژههای بزرگ یا تیمی انجام میدهید و نیاز به کنترل دقیقتری روی چاپ دارید، STB انتخاب مناسبتری خواهد بود.
استایل پلات در اتوکد چیست و چرا اهمیت دارد؟
استایل پلات (Plot Style) مجموعهای از دستورالعملها است که به اتوکد میگوید چگونه اشیاء را هنگام چاپ نمایش دهد. این تنظیمات میتوانند ویژگیهای ظاهری اشیاء مانند رنگ، نوع خط و وزن خط را برای خروجی چاپ، نادیده بگیرند و جایگزین کنند.
💡 نکته کلیدی: تغییرات اعمالشده در استایل پلات، فقط در خروجی چاپ (پرینت یا PDF) تأثیر دارند و در فضای مدل (Model Space) یا کاغذ (Layout) نمایش داده نمیشوند.
برای مثال، با تعریف یک استایل پلات ساده میتوانید به اتوکد دستور دهید که همه اشیاء نقشه را با جوهر مشکی (تکرنگ) چاپ کند، حتی اگر اشیاء در فضای مدل رنگی باشند. درک صحیح این مفهوم، اولین و مهمترین قدم برای داشتن خروجیهای چاپ حرفهای است.
تجربه عملی: یکی از رایجترین سوالاتی که از من پرسیده میشود این است: «چرا با وجود اینکه در فضای مدل خطوط را رنگی کردم، در پرینت سیاه میشوند؟» پاسخ دقیقاً در همین نکته نهفته است. استایل پلات، قوانین چاپ را تعیین میکند و میتواند رنگهای فضای مدل را برای خروجی چاپ نادیده بگیرد.
📌 خلاصه این بخش: استایل پلات، قوانین چاپ را تعیین میکند. این قوانین فقط در خروجی چاپ اعمال میشوند و در فضای مدل تأثیری ندارند.
تفاوت CTB و STB در اتوکد (راهنمای انتخاب)
اتوکد دو نوع سیستم مجزا برای مدیریت استایل پلات ارائه میدهد. درک تفاوت این دو، کلید انتخاب درست برای پروژه شماست.
۱. استایل پلات وابسته به رنگ (CTB)
- ویژگیهای چاپ را بر اساس رنگ (Color Index) اشیاء کنترل میکند.
- فایلهای آن با پسوند
.ctb ذخیره میشوند.
- همه اشیاء با یک رنگ مشخص، ویژگیهای چاپ یکسانی خواهند داشت.
- مناسب برای: اکثر پروژههای معماری و عمرانی، کاربرانی که به سرعت و سادگی نیاز دارند.
۲. استایل پلات نامگذاری شده (STB)
- ویژگیهای چاپ را بر اساس نام استایل (Style Name) کنترل میکند.
- فایلهای آن با پسوند
.stb ذخیره میشوند.
- امکان اختصاص استایلهای مختلف به اشیاء با رنگ یکسان وجود دارد.
- مناسب برای: پروژههای بزرگ با لایههای متعدد، شرکتهایی که از استانداردهای مشخص پیروی میکنند و پروژههای BIM.
تجربه عملی: در بیش از ۹۰ درصد پروژههای معماری و عمرانی که در ایران انجام میشوند، از CTB استفاده میشود. بنابراین اگر تازهکار هستید، بهتر است ابتدا کار با CTB را بهخوبی یاد بگیرید و فقط در پروژههایی که از STB استفاده میکنند به سراغ آن بروید.
⚠️ هشدار بسیار مهم: هر فایل DWG فقط از یکی از دو سیستم CTB یا STB پشتیبانی میکند. اگر فایل شما روی CTB تنظیم شده باشد، هیچیک از فایلهای STB در لیست پرینت نمایش داده نمیشوند (و بالعکس).
| ویژگی |
CTB |
STB |
| مبنای کنترل |
رنگ (Color) |
نام استایل (Style Name) |
| انعطافپذیری |
کمتر (یک خروجی برای هر رنگ) |
بیشتر (امکان اختصاص استایلهای مختلف به یک رنگ) |
| کاربرد اصلی |
پروژههای معمول معماری و عمرانی |
پروژههای بزرگ، سازمانها و BIM |
| پسوند فایل |
ctb. |
stb. |
📌 خلاصه این بخش:
- CTB بر اساس رنگ اشیاء تصمیم میگیرد و سادهتر است.
- STB بر اساس نام استایل اختصاصیافته به لایه کار میکند و انعطافپذیرتر است.
- هر فایل DWG فقط از یکی از این دو روش پشتیبانی میکند.
بهترین روش انتخاب بین CTB و STB
یکی از سوالات پرتکرار کاربران این است که «کدام را انتخاب کنم؟ CTB یا STB» برای پاسخ به این سوال، جدول زیر را بر اساس تجربه عملی تهیه کردهام:
| شرایط پروژه |
نوع پیشنهادی |
| پروژه شخصی یا انفرادی |
CTB ✅ |
| دفتر طراحی کوچک (کمتر از ۵ نفر) |
CTB ✅ |
| پروژههای BIM یا مدلسازی اطلاعات ساختمان |
STB ✅ |
| تیم طراحی بزرگ (بیش از ۵ نفر) |
STB ✅ |
| پروژههای معمولی عمرانی و معماری |
CTB ✅ |
| پروژههایی با لایههای استاندارد سازمانی |
STB ✅ |
📌 خلاصه این بخش: اگر تازهکار هستید یا پروژههای معمولی دارید، CTB انتخاب سادهتر و رایجتری است. اگر در یک تیم بزرگ کار میکنید یا پروژههای BIM دارید، STB انعطافپذیری بیشتری به شما میدهد.
چگونه تشخیص دهیم فایل DWG از CTB استفاده میکند یا STB؟
یکی از سوالات پرتکرار کاربران این است که «چگونه بفهمیم فایل DWG ما روی CTB تنظیم شده یا STB؟» در ادامه سه روش ساده برای تشخیص این موضوع آورده شده است:
روش اول: مشاهده لیست استایلها در پنجره Plot
سادهترین روش این است که پنجره Plot را باز کنید (کلید Ctrl+P) و به قسمت Plot style table نگاه کنید:
- اگر فایلهای با پسوند
.ctb در لیست نمایش داده میشوند، فایل DWG شما روی حالت CTB تنظیم شده است.
- اگر فایلهای با پسوند
.stb در لیست نمایش داده میشوند، فایل DWG شما روی حالت STB تنظیم شده است.
⚠️ نکته مهم: اگر هیچ فایل CTB یا STB در لیست نمیبینید، ممکن است فایل شما جدید باشد و هنوز نوع استایل پلات برای آن تعیین نشده است. در این حالت، با انتخاب یک فایل از لیست، نوع آن برای فایل شما ثبت میشود.
روش دوم: استفاده از دستور PSTYLEMODE
دستور PSTYLEMODE را در خط فرمان اتوکد وارد کنید. مقدار نمایش داده شده نشاندهنده نوع استایل پلات فایل شماست:
- مقدار 1 → فایل از CTB استفاده میکند.
- مقدار 0 → فایل از STB استفاده میکند.
💡 نکته: این دستور فقط وضعیت فعلی فایل را نشان میدهد و برای تغییر نوع استایل، باید از دستور CONVERTPSTYLES استفاده کنید.
روش سوم: بررسی تنظیمات در پنجره Properties
یک شیء ساده (مانند یک خط) را در فضای مدل انتخاب کنید، کلیک راست کنید و گزینه Properties را انتخاب کنید. در بخش Plot Style، اگر نام استایلها به صورت عمومی (مثلاً Style 1, Style 2) نمایش داده میشوند، فایل شما از STB استفاده میکند. اگر نام استایلها به صورت «Color_1» یا «Color_2» نمایش داده میشوند، فایل شما از CTB استفاده میکند.
دستورهای مهم برای تبدیل و مدیریت استایلهای پلات
اتوکد دو دستور اصلی برای تبدیل و مدیریت استایلهای پلات دارد که بسیاری از کاربران آنها را با هم اشتباه میگیرند. در ادامه کاربرد هر یک را بهطور کامل توضیح میدهم:
| دستور |
کاربرد |
نکته مهم |
CONVERTPSTYLES |
تبدیل نوع استایل پلات فایل DWG از CTB به STB یا برعکس |
تغییر نوع فایل را انجام میدهد |
CONVERTCTB |
تبدیل یک فایل CTB موجود به یک فایل STB جدید |
فایل جدید STB میسازد |
⚠️ تفاوت مهم این دو دستور:
CONVERTPSTYLES → نوع استایل خود فایل DWG را تغییر میدهد (از CTB به STB یا برعکس).CONVERTCTB → یک فایل CTB موجود را به یک فایل STB جدید تبدیل میکند (فایل DWG تغییری نمیکند).
📌 خلاصه این بخش: برای تبدیل نوع استایل فایل DWG از CONVERTPSTYLES و برای تبدیل یک فایل CTB به STB از CONVERTCTB استفاده کنید.
رابطه CTB با رنگهای ACI (مهمترین دلیل خرابی چاپ)
یکی از رایجترین دلایلی که کاربران با وجود انتخاب فایل CTB، باز هم چاپ مطلوبی ندارند، عدم آگاهی از نحوه عملکرد CTB با رنگهاست. درک این موضوع برای تمام کاربران اتوکد ضروری است.
⚠️ هشدار مهم: اگر رنگ شیء را با True Color یا RGB انتخاب کرده باشید، فایل CTB قادر به کنترل ضخامت و رنگ چاپ آن نخواهد بود؛ زیرا CTB فقط با رنگهای استاندارد ACI (شاخص رنگ اتوکد - شمارههای ۱ تا ۲۵۵) کار میکند.
به زبان سادهتر، فایل CTB مانند یک جدول است که به ازای هر شماره رنگ (۱ تا ۲۵۵)، یک ضخامت و رنگ چاپ مشخص تعیین کرده است. اگر شما رنگی را انتخاب کنید که در این جدول وجود نداشته باشد (مثل رنگهای True Color)، CTB نمیداند با آن چه کند و ممکن است:
- ضخامت خط به درستی اعمال نشود.
- رنگ خط در چاپ با آنچه انتظار دارید متفاوت باشد.
- خط با ضخامت پیشفرض (معمولاً 0.25) چاپ شود.
تجربه عملی: بسیاری از کاربرانی که از نرمافزارهای دیگر مانند Revit یا SketchUp فایل خود را به اتوکد import میکنند، رنگهای اشیاء به صورت True Color ذخیره میشود. در این حالت، حتی اگر بهترین فایل CTB را هم انتخاب کنید، خروجی مطلوبی نخواهید داشت. راه حل چیست؟
- تمام اشیاء را انتخاب کنید و رنگ آنها را به یکی از رنگهای ACI (۱ تا ۲۵۵) تغییر دهید.
- از دستور
SETBYLAYER استفاده کنید تا رنگ همه اشیاء به رنگ لایهشان برگردد (اگر لایهها با رنگ ACI تنظیم شده باشند).
- در پنجره Properties، رنگ اشیاء را به صورت دستی به ACI تغییر دهید.
💡 نکته کلیدی: همیشه برای ترسیم در اتوکد از رنگهای ACI (شماره ۱ تا ۲۵۵) استفاده کنید. این کار نه تنها برای CTB ضروری است، بلکه باعث میشود نقشههای شما با استانداردهای جهانی همخوانی داشته باشد.
📌 خلاصه این بخش: CTB فقط با رنگهای ACI (۱ تا ۲۵۵) کار میکند. استفاده از True Color یا RGB باعث میشود تنظیمات CTB روی آن اشیاء اعمال نشود. برای رفع این مشکل، رنگ اشیاء را به ACI تغییر دهید.
چرا فایل CTB یا STB من در لیست پرینت نمایش داده نمیشود؟
در کشویی قسمت Plot style table پنجره پرینت (Plot) فهرستی از استایل پلاتهای اتوکد لیست شده است که میتوانید استایل پلات (فایل CTB/STB) مورد نظر خود را برای چاپ نقشه انتخاب و اعمال کنید.
قسمت Plot style table (تخصیص قلم) پنجره پرینت
همانطور که در تصویر بالا مشاهده میکنید، این لیست شامل فایلهای CTB است و فایلهای STB لیست نشدهاند. دلیل این است که فایل اتوکد حاضر روی گزینه استفاده از استایلهای CTB تنظیم شده است و نمیتوانید از هر دو آنها برای یک فایل استفاده کنید.
پنجره options (پنجره تنظیمات عمومی اتوکد) را باز کنید.
برای دسترسی به پنجره OPTIONS کافی است از طریق خط فرمان دستور OPTIONS را اجرا کنید یا گزینه موجود در لیست دکمه نرم افزار را کلیک کنید.
دسترسی به پنجره تنظیمات عمومی OPTIONS در اتوکد
در پنجره OPTIONS و زبانه Plot and Publish گزینه Plot Style Table Setting را کلیک کنید.
انتخاب گزینه Use color dependent plot styles فایلهای .ctb و انتخاب Use named plot styles فایلهای .stb را نشان میدهد.
این تنظیمات برای استایل شیء فایل فعال و جداول استایل پلات فایلهای جدید است.
اگر بخواهید استایلهای .stb در لیست کشویی فهرست شوند گزینه Use named plot styles را انتخاب سپس دستور CONVERTPSTYLES را در خط فرمان وارد و اینتر کنید.
⚠️ توجه: تغییر نوع استایل پلات (تبدیل CTB به STB یا برعکس) ممکن است تنظیمات قبلی لایهها را تحت تأثیر قرار دهد. حتماً قبل از انجام این کار از فایل خود یک نسخه پشتیبان تهیه کنید.
📌 خلاصه این بخش: نمایش یا عدم نمایش فایلهای CTB/STB در پنجره Plot به تنظیمات نوع استایل پلات فایل DWG بستگی دارد. با تغییر تنظیمات در پنجره OPTIONS و استفاده از دستور CONVERTPSTYLES میتوانید نوع استایل را تغییر دهید.
آموزش گامبهگام ساخت فایل CTB و STB جدید
اگر فایلهای پیشفرض اتوکد (مانند monochrome.ctb) نیاز شما را برآورده نمیکنند، میتوانید استایل پلات شخصیسازیشده خود را بسازید. در ادامه مراحل ساخت یک فایل CTB جدید را به صورت ساده و عملی توضیح میدهم.
مراحل ساخت یک فایل CTB جدید
- پنجره Plot را باز کنید (کلید
Ctrl+P).
- در قسمت Plot style table (pen assignments)، گزینه New... را انتخاب کنید.
- در پنجره باز شده، گزینه Start from scratch را انتخاب کنید و روی Next کلیک کنید.
- نوع فایل را انتخاب کنید: Color-Dependent Plot Style Table برای CTB یا Named Plot Style Table برای STB.
- یک نام مناسب برای فایل خود وارد کنید (مثلاً
MyOffice).
- در صفحه آخر، روی دکمه Plot Style Table Editor... کلیک کنید تا وارد بخش تنظیمات شوید.
- تنظیمات مورد نظر را اعمال کنید و در نهایت Save & Close را بزنید.
نکته: اگر میخواهید یک فایل CTB جدید بر اساس فایل موجود ایجاد کنید، میتوانید فایل مورد نظر را در پوشه Plot Styles کپی کنید و نام آن را تغییر دهید. این روش سریعتر از ساخت از ابتدا است.
برای باز کردن پوشه Plot Styles، مراحل زیر را دنبال کنید:
- برای دسترسی به پنجره OPTIONS گزینه موجود در لیست دکمه نرم افزار را کلیک کنید
- در پنجره باز شده، زبانه Print را کلیک کنید.
- از منوی باز شده، گزینه Manage Plot Styles را انتخاب کنید.
مسیر پوشه Plot Styles در اتوکد
با این کار، پوشه Plot Styles در Windows Explorer باز میشود.
لیست فایلهای CTB و STB در پوشه Plot Styles
همانطور که در تصویر بالا مشاهده میکنید، در این پنجره میتوانید:
- روی Add-A-Plot Style Table Wizard دوبار کلیک کنید تا یک فایل CTB یا STB جدید بسازید.
- روی هر فایل CTB/STB موجود دوبار کلیک کنید تا آن را ویرایش کنید.
- فایلها را کپی، حذف یا تغییر نام دهید.
💡 نکته حرفهای: برای ساخت یک CTB استاندارد، پیشنهاد میکنم از رنگهای ۱ تا ۹ (رنگهای اصلی) برای خطوط اصلی و رنگهای ۱۰ تا ۲۵۵ برای خطوط فرعی و حاشیهها استفاده کنید. این کار مدیریت وزن خطوط را بسیار آسان میکند.
آموزش عملی: ساخت فایل CTB برای چاپ سیاهوسفید
یکی از رایجترین نیازهای کاربران، ساخت یک فایل CTB سفارشی برای چاپ سیاهوسفید با ضخامتهای استاندارد است. در ادامه این کار را گامبهگام انجام میدهیم:
- فایل
monochrome.ctb را از پوشه Plot Styles کپی کنید.
- نام فایل کپی شده را به
MyOffice.ctb تغییر دهید.
- فایل
MyOffice.ctb را در پنجره Plot انتخاب کنید و روی Edit... کلیک کنید.
- در پنجره ویرایشگر، تنظیمات زیر را اعمال کنید:
- Color 1: Lineweight = 0.50 mm
- Color 2: Lineweight = 0.35 mm
- Color 3: Lineweight = 0.25 mm
- Color 4: Lineweight = 0.18 mm
- Color 5 تا 9: Lineweight = 0.13 mm
- سایر رنگها: Lineweight = 0.09 mm
- مطمئن شوید که ستون Color برای همه رنگها روی Black تنظیم شده باشد.
- روی Save & Close کلیک کنید.
اکنون فایل CTB شما آماده است. هر بار که میخواهید نقشهای با این تنظیمات چاپ کنید، کافی است MyOffice.ctb را از لیست کشویی انتخاب کنید.
📌 خلاصه این بخش: ساخت فایل CTB جدید از طریق پنجره Plot یا کپی کردن فایل موجود انجام میشود. مهمترین تنظیمات، Color (برای سیاهوسفید) و Lineweight (برای ضخامت خطوط) هستند.
ویرایش فایلهای CTB و STB در اتوکد
در واقع تمام تنظیمات فایل CTB یا STB در پنجره Plot Style Table Editor (ویرایشگر جدول استایل پلات) انجام میشود. هر تغییری که در این پنجره ایجاد کنید، فقط روی خروجی چاپ اثر میگذارد و فایل اصلی نقشه تغییر نمیکند.
برای ویرایش یک فایل استایل پلات موجود، کافی است در پنجره Plot، نام فایل را از کشوی Plot style table انتخاب کنید و روی دکمه Edit... کلیک کنید.
موقعیت دکمه Edit در قسمت Plot Style Table
پنجره باز شده دو روش برای ویرایش تنظیمات در اختیار شما قرار میدهد:
- نمای جدولی (Table View): اگر میخواهید ضخامت تمام رنگها را یکجا تغییر دهید، این گزینه انتخاب بهتری است. همه رنگها در یک جدول نمایش داده میشوند و میتوانید سریعاً تنظیمات را اعمال کنید.
- نمای فرمی (Form View): اگر فقط قصد ویرایش یک رنگ یا یک استایل را دارید، این روش سادهتر و خواناتر خواهد بود. هر رنگ یا استایل به صورت جداگانه نمایش داده میشود.
نمای Table View پنجره Plot Style Table Editor برای ویرایش فایل CTB
نمای Form View پنجره Plot Style Table Editor برای ویرایش فایل CTB
نمای Table View پنجره Plot Style Table Editor برای ویرایش فایل STB
نمای Form View پنجره Plot Style Table Editor برای ویرایش فایل STB
📌 خلاصه این بخش: ویرایش فایلهای CTB/STB از طریق پنجره Plot Style Table Editor انجام میشود. این پنجره دو نمای Table View (برای ویرایش گروهی) و Form View (برای ویرایش تکی) دارد.
تنظیمات مهم در جدول استایل پلات
در این بخش، تنظیمات موجود در پنجره Plot Style Table Editor را بررسی میکنیم. اما قبل از آن، یک نکته مهم را باید بدانید:
تجربه عملی: بیش از ۷۰ درصد کاربران فقط سه تنظیم Color (رنگ)، Lineweight (وزن خط) و Screening (شدت رنگ) را تغییر میدهند. حدود ۲۰ درصد نیز از Grayscale (مقیاس خاکستری) استفاده میکنند. سایر تنظیمات مانند Pen، Join Style، End Style و Fill Style کمتر از ۵ درصد کاربران نیاز به تغییر آنها دارند.
تنظیمات پرکاربرد
Color (رنگ)
این تنظیم تعیین میکند که هر رنگ در خروجی چاپ به چه رنگی تبدیل شود. برای چاپ سیاهوسفید، همه رنگها را روی Black تنظیم کنید. برای چاپ رنگی، گزینه Use object color را انتخاب کنید تا رنگهای اصلی نقشه حفظ شوند.
Lineweight (وزن خط)
مهمترین تنظیم برای کیفیت چاپ. وزن خط (ضخامت) را برای هر رنگ تعیین میکند.
Screening (شدت رنگ)
شدت رنگ را در خروجی چاپ کنترل میکند. مقدار ۱۰۰ یعنی رنگ با شدت کامل، مقدار ۵۰ یعنی نیمرنگ و مقدار ۰ یعنی سفید (نامرئی).
تنظیمات Screening در جدول استایل پلات
Grayscale (مقیاس خاکستری)
اگر این گزینه را روشن کنید، همه رنگها به صورت سایههای خاکستری چاپ میشوند. این گزینه بیشتر برای نقشههای نمایشی یا ارائهها کاربرد دارد.
تنظیمات Grayscale در جدول استایل پلات
تنظیمات پیشرفته (کمتر استفاده میشوند)
💡 پیشنهاد عملی: اگر فقط از خروجی PDF یا چاپگر لیزری استفاده میکنید، احتمالاً هیچوقت به گزینههای Pen، Dithering، Line End Style، Line Join Style و Fill Style نیاز نخواهید داشت. مهمترین تنظیماتی که باید روی آنها تمرکز کنید عبارتاند از Color (رنگ)، Lineweight (وزن خط) و Grayscale (مقیاس خاکستری).
Dithering (نقطهچینی)
این گزینه برای چاپگرهای تکرنگ که نیاز به نمایش سایههای خاکستری دارند، استفاده میشود. در اکثر چاپگرهای امروزی و خروجی PDF، نیازی به تغییر این تنظیم نیست.
Pen (قلم)
این تنظیم فقط برای پلاترهای قلمی قدیمی کاربرد دارد. در چاپگرهای امروزی و خروجی PDF، این گزینه تأثیری ندارد.
Line End Style و Line Join Style (نوع انتها و اتصال خطوط)
گزینه Line End Style (نوع انتهای خط) مشخص میکند که انتهای خطوط چگونه چاپ شود. گزینه Line Join Style (نوع اتصال خطوط) مشخص میکند گوشه محل برخورد دو خط چگونه چاپ شود. در اکثر موارد، تنظیم پیشفرض (Use object style) بهترین نتیجه را دارد.
گزینههای تخصیص سبک پایانخط به انتهای همه خطوط
Fill Style (نوع پر کردن)
این تنظیم نحوه نمایش اشیاء پرشده را کنترل میکند. تنظیم پیشفرض (Use object fill style) در اکثر موارد مناسب است.
گزینههای Fill Style در جدول استایل پلات
📌 خلاصه تنظیمات مهم:
- Color (رنگ): تعیین رنگ نهایی چاپ (برای سیاهوسفید، همه را روی Black تنظیم کنید).
- Lineweight (وزن خط): مهمترین تنظیم برای کیفیت چاپ و ضخامت خطوط.
- Screening (شدت رنگ): شدت رنگ را کنترل میکند (۱۰۰ = کامل، ۵۰ = نیمرنگ).
- Grayscale (مقیاس خاکستری): تبدیل همه رنگها به سایههای خاکستری (بیشتر برای ارائهها).
- سایر تنظیمات: Pen، Dithering، Fill Style و ... معمولاً نیازی به تغییر ندارند.
یک نمونه تنظیم متداول برای پروژههای ساختمانی
یکی از پرتکرارترین سوالات کاربران این است که «بهترین تنظیمات برای CTB چیست؟» در پاسخ باید گفت که هیچ استاندارد جهانی قطعی وجود ندارد، اما یک تنظیم متداول که در بسیاری از دفاتر فنی استفاده میشود، به این صورت است:
| رنگ |
وزن خط پیشنهادی |
کاربرد |
| Color 1 |
0.50 mm |
ضخیمترین خطوط (دیوارهای اصلی) |
| Color 2 |
0.35 mm |
خطوط نیمهضخیم (دیوارهای فرعی) |
| Color 3 |
0.25 mm |
خطوط متوسط (درها، پنجرهها) |
| Color 4 |
0.18 mm |
خطوط نازک (ابعاد، توضیحات) |
| Color 5 |
0.13 mm |
نازکترین خطوط (محورها، حاشیه) |
📌 نکته مهم: این جدول تنها یک نمونه متداول از نحوه تخصیص رنگها و وزن خطوط است. در پروژههای مختلف ممکن است این تنظیمات بر اساس استاندارد شرکت یا کارفرما متفاوت باشد. شما میتوانید بر اساس نیاز خود، این تنظیمات را شخصیسازی کنید.
💡 نکته حرفهای: برای چاپ در مقیاس A3 یا A4، وزن خطوط را یک مرحله (مثلاً از 0.35 به 0.25) کاهش دهید. برای چاپ A1 یا بزرگتر، وزن خطوط را افزایش دهید تا خوانایی حفظ شود.
اعمال تنظیمات جدید
پس از اینکه تمام تنظیمات مورد نظر را در پنجره Plot Style Table Editor انجام دادید، برای ذخیره تغییرات کافی است دکمه Save & Close را انتخاب کنید. فایل CTB یا STB شما بهطور خودکار در پوشه Plot Styles ذخیره میشود و از آن به بعد در لیست کشویی پنجره Plot قابل دسترسی خواهد بود.
تجربه عملی: در بسیاری از پروژههایی که برای چاپ به چاپخانه ارسال میشود، مشکل اصلی این نیست که CTB خراب باشد؛ بلکه فایل DWG همراه فایل CTB ارسال نشده است. به همین دلیل چاپخانه از فایل پیشفرض خود استفاده میکند و ضخامت خطوط کاملاً متفاوت چاپ میشود. همیشه فایل CTB را همراه با DWG ارسال کنید.
تجربه عملی دیگر: اگر چند نفر روی یک پروژه کار میکنند، بهتر است همه از یک فایل CTB مشترک استفاده کنند؛ در غیر این صورت ممکن است یک نقشه روی سیستم هر شخص ضخامت متفاوتی داشته باشد. بهترین راه این است که فایل CTB استاندارد را در یک پوشه اشتراکی (مثل شبکه شرکت) قرار دهید و همه به آن دسترسی داشته باشند.
اشتباهات رایج هنگام کار با CTB و STB
⚠️ این بخش را جدی بگیرید! بیشتر مشکلات کاربران ناشی از این اشتباهات است.
۱ فراموش کردن فعال کردن Plot with Plot Styles +
✅ حتماً در پنجره Plot، تیک گزینه Plot with Plot Styles را فعال کنید.
اگر این گزینه فعال نباشد، تنظیمات استایل پلات اعمال نمیشوند و نقشه بدون اعمال ضخامتها و تنظیمات CTB چاپ میشود. این یکی از رایجترین اشتباهاتی است که باعث میشود کاربران فکر کنند فایل CTB آنها کار نمیکند.
📌 همیشه قبل از پرینت نهایی، این گزینه را بررسی کنید.
۲ استفاده از رنگ True Color به جای ACI +
✅ فایلهای CTB فقط به رنگهای شاخص (ACI - 255 رنگ اصلی) پاسخ میدهند.
اگر از True Color یا رنگهای Pantone استفاده کنید، CTB روی آن اشیاء تأثیری نخواهد داشت و خطوط با ضخامت پیشفرض چاپ میشوند. برای اطمینان، همیشه از رنگهای ۱ تا ۲۵۵ استفاده کنید.
📌 در پالت رنگ اتوکد، تب Index Color را انتخاب کنید.
۳ انتخاب فایل CTB اشتباه +
✅ حتماً قبل از پرینت، فایل CTB یا STB صحیح را از لیست کشویی انتخاب کنید.
گاهی کاربران فایل را انتخاب میکنند اما تغییرات ذخیره نمیشود و هنگام پرینت، فایل دیگری به صورت پیشفرض انتخاب میگردد. همیشه پس از انتخاب، نام فایل را در قسمت Plot Style Table بررسی کنید.
📌 اگر فایل مورد نظر در لیست نیست، روی دکمه New یا Edit کلیک کنید.
۴ ذخیره نکردن تغییرات CTB +
✅ پس از ویرایش فایل CTB، حتماً دکمه Save & Close را بزنید.
در غیر این صورت تغییرات شما اعمال نمیشود و دفعه بعد که فایل را باز کنید، تنظیمات قبلی باقی میماند. بسیاری از کاربران پس از تغییر ضخامت خطوط، فقط روی Cancel کلیک میکنند و تغییرات از دست میرود.
📌 همچنین میتوانید با دکمه Save As، یک فایل جدید با نام دیگر ذخیره کنید.
۵ انتقال فایل DWG بدون فایل CTB +
✅ فایل CTB بهصورت جداگانه ذخیره میشود و درون فایل DWG قرار نمیگیرد.
پس اگر فایل را به همکار یا چاپخانه میدهید، حتماً فایل CTB را همراه با DWG ارسال کنید. در غیر این صورت، آنها بدون تنظیمات شما نقشه را چاپ میکنند و نتیجه مطلوب نخواهد بود.
📌 برای ارسال پروژه، همیشه فایلهای CTB را در یک پوشه با DWG قرار دهید.
💡 نکته طلایی: همیشه قبل از پرینت نهایی، یک پرینت تست با کاغذ A4 بگیرید تا از صحت تنظیمات CTB خود مطمئن شوید. این کار از هدر رفتن کاغذ و وقت شما جلوگیری میکند.
❓ سوالات پرتکرار CTB و STB
۱ CTB چیست و چه کاربردی دارد؟ +
✅ CTB یک فایل استایل پلات وابسته به رنگ است.
این فایل ویژگیهای چاپ را بر اساس رنگ اشیاء در اتوکد کنترل میکند. در واقع هر رنگ در نقشه، معادل یک ضخامت خط و درصد مشکی مشخص در خروجی چاپ خواهد بود. این رایجترین و سادهترین روش برای تنظیم چاپ در اتوکد محسوب میشود.
📌 CTB مخفف Color-Dependent Plot Style Table است.
۲ STB چیست و چه تفاوتی با CTB دارد؟ +
✅ STB یک فایل استایل پلات نامگذاری شده است.
برخلاف CTB که به رنگ وابسته است، STB ویژگیهای چاپ را بر اساس نام استایل کنترل میکند. این یعنی میتوانید به اشیاء با رنگهای مختلف، یک استایل چاپ یکسان اختصاص دهید و یا برعکس، به اشیاء با رنگ یکسان، استایلهای مختلف بدهید. این قابلیت، انعطافپذیری بسیار بیشتری نسبت به CTB فراهم میکند.
📌 STB مخفف Named Plot Style Table است.
۳ چرا فایل CTB من در لیست پرینت نمایش داده نمیشود؟ +
✅ احتمالاً فایل DWG شما روی حالت STB تنظیم شده است.
برای تغییر این وضعیت، مراحل زیر را دنبال کنید:
۱. مسیر OPTIONS > Plot and Publish > Plot Style Table Settings را باز کنید.
۲. گزینه Use color dependent plot styles را انتخاب کنید.
۳. روی OK کلیک کرده و مجدداً پنجره Plot را باز کنید.
۴. اکنون فایلهای CTB شما در لیست نمایش داده میشوند.
📌 همچنین مطمئن شوید که فایل CTB در پوشه Plot Styles قرار دارد.
۴ چگونه CTB را به STB تبدیل کنیم؟ +
✅ با استفاده از دستور CONVERTPSTYLES میتوانید تبدیل را انجام دهید.
مراحل تبدیل CTB به STB:
۱. ابتدا تنظیمات استایل پلات را به Use named plot styles تغییر دهید.
۲. دستور CONVERTPSTYLES را در خط فرمان اتوکد وارد کنید.
۳. پیام تأیید را بپذیرید.
۴. همچنین با دستور CONVERTCTB میتوانید یک فایل CTB موجود را به STB جدید تبدیل کنید.
📌 این تغییر غیرقابل بازگشت است، پس قبل از تبدیل از فایل بکآپ بگیرید.
۵ بهترین CTB برای نقشههای معماری چیست؟ +
✅ فایل monochrome.ctb بهترین و رایجترین گزینه است.
این فایل تمام خطوط را به صورت سیاه چاپ میکند و با تنظیمات Lineweight مطابق جدول استاندارد رنگها، بهترین کیفیت را ارائه میدهد. در پروژههای معماری و عمرانی، این فایل به عنوان استاندارد طلایی شناخته میشود.
📌 میتوانید تنظیمات آن را مطابق نیاز پروژه شخصیسازی کنید.
۶ فایلهای CTB و STB در کجا ذخیره میشوند؟ +
✅ بهطور پیشفرض در پوشه Plot Styles ذخیره میشوند.
مسیر معمول این پوشه به صورت زیر است:
C:\Users\[نام کاربری]\AppData\Roaming\Autodesk\AutoCAD [نسخه]\R[شماره]\chs\Plot Styles
برای دسترسی سریع، میتوانید از منوی File > Plot Style Manager استفاده کنید.
📌 مسیر بسته به نسخه اتوکد و زبان نصب متفاوت است.
۷ چرا با وجود انتخاب monochrome.ctb، نقشه رنگی چاپ میشود؟ +
✅ این مشکل معمولاً به دلیل تنظیمات نادرست در پنجره Plot رخ میدهد.
برای رفع این مشکل:
۱. در پنجره Plot، تیک گزینه Plot with Plot Styles را فعال کنید.
۲. روی دکمه Edit کنار نام فایل CTB کلیک کنید.
۳. در پنجره Plot Style Table Editor، تمام رنگها را انتخاب کرده و رنگ خروجی آنها را روی Black تنظیم کنید.
📌 گاهی اوقات مشکل از تنظیمات خود آبجکتهاست که دارای رنگ واقعی (True Color) هستند.
۸ آیا میتوان همزمان از CTB و STB استفاده کرد؟ +
✅ خیر، هر فایل DWG فقط از یکی از این دو سیستم پشتیبانی میکند.
شما نمیتوانید در یک فایل هم از CTB و هم از STB استفاده کنید. نوع استایل پلات در فایل DWG ذخیره میشود و هنگام باز کردن فایل، اتوکد به صورت خودکار تشخیص میدهد که کدام سیستم فعال است.
📌 برای تغییر نوع، باید از دستور CONVERTPSTYLES استفاده کنید.
۹ چگونه فایل CTB را به کامپیوتر دیگری منتقل کنیم؟ +
✅ به سادگی فایل CTB را کپی و در کامپیوتر مقصد جایگذاری کنید.
مراحل:
۱. فایل CTB را از پوشه Plot Styles کامپیوتر خود کپی کنید.
۲. همان فایل را در پوشه Plot Styles کامپیوتر مقصد قرار دهید.
۳. اتوکد را در کامپیوتر مقصد مجدداً راهاندازی کنید.
۴. فایل جدید در لیست استایلهای پلات نمایش داده میشود.
📌 برای اشتراکگذاری در تیم، میتوانید فایل را در شبکه سازمانی قرار دهید.
۱۰ آیا فایل CTB داخل فایل DWG ذخیره میشود؟ +
✅ خیر، فایل CTB بهصورت جداگانه و مستقل از فایل DWG ذخیره میشود.
فایل DWG فقط نام فایل CTB را به خاطر میسپارد، اما خود فایل CTB را درون خود ذخیره نمیکند. به همین دلیل است که اگر فایل CTB را به همراه DWG ارسال نکنید، فرد دریافتکننده نمیتواند با همان تنظیمات چاپ کند.
📌 برای ارسال پروژه، حتماً فایل CTB را نیز همراه با DWG ارسال کنید.
❓ سوال دیگری درباره CTB و STB دارید؟
اگر پاسختان را در بالا پیدا نکردید، سوال خود را در بخش نظرات مطرح کنید تا در کوتاهترین زمان پاسخ دهیم.
جمعبندی نهایی
در این آموزش جامع، از صفر تا صد استایلهای پلات در اتوکد را بررسی کردیم. اکنون میدانید:
- CTB چه زمانی کاربرد دارد و چگونه بر اساس رنگ اشیاء عمل میکند.
- STB چگونه انعطافپذیری بیشتری برای پروژههای پیچیده فراهم میکند.
- چطور فایلهای CTB و STB جدید بسازید و ویرایش کنید.
- مهمترین تنظیمات مانند Lineweight و Color را برای چاپ حرفهای اعمال کنید.
- اشکالات رایج مانند نمایش داده نشدن فایلها یا چاپ رنگی را برطرف کنید.
- اشتباهات رایج را بشناسید و از تکرار آنها جلوگیری کنید.
با بهکارگیری این نکات، میتوانید خروجیهای چاپی با کیفیت و استاندارد داشته باشید که هم برای ارائه به کارفرما و هم برای بایگانی فنی مناسب هستند.
⭐ اگر این آموزش برای شما مفید بود، آن را با همکارانتان به اشتراک بگذارید و اگر سوال یا تجربهای در زمینه چاپ حرفهای نقشه دارید، در بخش نظرات بنویسید تا پاسخگوی شما باشیم.
مقالات پیشنهادی برای مطالعه بیشتر: